Jan Berdyszak

Obszar koncentrujący LXXI

1976 - 1978

akryl na desce
68 x 68
na odwrociu: OBSZAR KONCENTRUJĄCY | LXXI | JAN BERDYSZAK | 1976 | 1978 | AKRYL
Price: 45.000 zł

Zmarły w 2014 roku Jan Berdyszak był artystą wszechstronnym. W latach 50. Ukończył Wydział Rzeźby w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Twórczość plastyka nie ograniczała się jednak jedynie do wyuczonego medium. Można by rzec, że praktyka artysty rozszerzyła definicję rzeźby na inne dziedziny: grafikę rysunek, malarstwo oraz scenografię (niekiedy wpisującej się w zakres instalacji artystycznej). Berdyszak był również wybitnym pedagogiem, a jego wykłady na temat statusu obrazu miały wielki wpływ na następne pokolenia twórców. 

 

Obszar koncentrujący to 71. Część cyklu rozwijanego w latach 1973-1980. Niniejsze płótno, o ograniczonej kolorystyce i stosunkowo niewielkich wymiarach, jest przykładem późnej fazy serii. Kompozycja została ograniczona do czerni i bieli. Powielona figura kwadratu zostaje rytmicznie zestawiona na podłożu. Przesunięcie i centralne ułożenie form przykuwa wzrok widza i wprowadza sugestię delikatnego, jednostajnego ruchu.

 

Zestawienie form kwadratowych może kojarzyć się z tradycyjną abstrakcją geometryczną. Jednak dziełom Berdyszaka daleko do nieprzedstawiających form w stylu np. Stażewskiego. Dzieło Berdyszaka to badanie nie tylko stosunków liczbowych, ale przede wszystkim przestrzeni dzieła, a także finezyjny pokaz ekspresji artystycznej. Artysta zdekonstruował płaskość malarstwa, wprowadza dynamikę i relację z przestrzenią. 

Berdyszak uważał swoją sztukę za szczególny sposób poznania prawideł świata. W swoich wnikliwych, filozoficznych notatkach pisał, że dzieło plastyczne daje możliwość ucieczki od instrumentalizacji umysłu oraz ograniczającej racjonalizacji. Zetknięcie z obrazem przynosi zintensyfikowane odczucia dotyczące świata.

 

Cykl Obszarów koncentrujących miał pomagać w koncentracji widza, być dla niego niejako ćwiczeniem. Berdyszak z pełną intencją pozbawił swojego obrazu elementów figuratywnych. Według niego wszelka aluzja do rzeczywistości, symbolika oddalają od widza od sensu poznania przez sztukę. W tekstach do wystaw, podczas których pokazywał niniejsze prace, artysta jasno określał funkcję dzieł: „OBSZARY KONCENTRUJĄCE są założone jako inicjacja prowadząca do samokomunikowania się. O ile OBSZARY KONCETRUJĄCE mają być pytaniem o coś, to są one pytaniem o samą koncentrację i jej przedintencjonalne osobowościowe występowanie”.

 

 

Bibliografia:

J. Berdyszak, bez tytułu [Z myślą o wywołaniu...], w: Jan Berdyszak, kat. wyst., BWA Białystok, Białystok 1977

 

No related items