2016-05-31

Dzieło tygodnia – Victor Vasarely

Victor Vasarely

(1906 r. Pécs - 1997 Paryż)

Urodzony na Węgrzech Victor Vasarely znany jest jako twórca op – artu. Vasarely urodził się w Pécs, a dorastał w Pieszczanach (wtedy Pöstyen) i Budapeszcie, gdzie w 1925 roku rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie w Budapeszcie. W 1927 roku porzucił medycynę, aby rozpocząć naukę tradycyjnego malarstwa akademickiego w prywatnej Podolini-Volkmann Akademia. W 1928/1929 roku rozpoczął naukę w warsztatach Sándora Bortnyika, powszechnie uznawanych jako centrum badań Bauhausu w Budapeszcie. Program nauczania warsztatów koncentrował się głównie, na najnowszych zdobyczach grafiki użytkowej oraz projektowaniu typograficznym.
We wczesnym okresie twórczości Vasarely eksperymentuje czerpiąc ze zdobyczy symbolizmu, kubizmu, futuryzmu i surrealizmu. W 1929 roku powstały jego słynne dzieła: Zielone Studium i Niebieskie Studium. W Budapeszcie artysta pracował dla firmy produkującej łożyska kulkowe, projektując na jej potrzeby plakaty reklamowe. W latach trzydziestych rozwija swoją działalność graficzną i plakatową, w której wykorzystuje charakterystyczne dla siebie organiczne wzory. W 1930 roku wyjechał do Paryża, gdzie rozwinął swoją szczególną wizję, która wynikała z idei demokratyzacji obiektu sztuki. W tym czasie zaczął eksperymentować z abstrakcją geometryczną i tworzyć pierwsze dzieła sprawiające wrażenie głębi i ruchu, bazując głównie na zrytmizowanych, czarno-białych elementach. Jego umysł zaprzątały w tamtym czasie również problemy wielkich miast, dla których szukał rozwiązania w swoich pracach, oferujących czystą wizję, opartą na relacji “koloru powierzchni i percepcji”. W Paryżu Vasarely pracował jako grafik i jako konsultant w agencjach reklamowych Havas, Draeger i Devambez (1930/35). Jego interakcje z innymi artystami, w tym czasie były ograniczone. Fascynowała go idea otwartej instytucji artystycznej wzorowanej na warsztatach Sándora Bortnyika. Dążąc do realizacji tego pomysłu otworzył po zakończeniu II wojny światowej pracownię w Arcueil, na przedmieściach Paryża. Właśnie tutaj w ciągu najbliższych trzech dekad, Vasarely rozwinął swój styl abstrakcji geometrycznej, pracując w różnych materiałach, przy użyciu kolorów i minimalnej liczby form. Dochód ze sprzedaży swoich prac przeznaczył na utworzenie fundacji w Aix-en-Provence we Francji, zajmującej się studiami nad zaimportowaniem sztuk plastycznych dla upiększenia, na wielu płaszczyznach, środowiska miejskiego. Od roku 1960 artysta w manifestach teoretycznych rozwija koncepcję alfabetu plastycznego zatytułowanego "Folklor planetarny”.
Prace Victora Vasarely znajdują się w najważniejszych muzeach na całym świecie. Artysta był laureatem wielu nagród artystycznych i honorowych. Innowacyjność Vasarellego w zastosowaniu iluzji i koloru przyniosła mu m.in. francuski Narodowy Order Legii Honorowej oraz Guggenheim Foundation Award i Złoty Medal na Triennale w Mediolanie.

 


 

Victor Vasarely był prekursorem op-artu. Tworzył hipnotyzujące prace o geometrycznych formach. Grał z okiem widza za pomocą skomplikowanych układów wzorów (składających się głównie z rombów) i barw – często fosforyzujących, dających wrażenie migotania, naprzemiennej wklęsłości i wypukłości. Swoją twórczość abstrakcyjną określał mianem plastyki kinetycznej. Widział w swoich pracach szczególną kinetyczną głębię, przestrzeń posiadającą własną strukturę, składającą się z linearnych sieci złożonych z fali i ich punktów przecięcia, krwinek oraz cząstek elementarnych. W jego twórczości odniesienia do fizyki teoretycznej, tak widoczne w fazie koncepcyjnej, na płótnie pozostawiały jedynie na intuicyjnym poziomie. W pracach Viktora Vasarely, odbijały się odkrycia naukowe jego czasów. Tworzyły metafizyczną projekcję porządku świata, uwzględniającą wszystkie fundamentalne zmiany w postrzeganiu go, będące efektem odkryć XX wieku. Jak Vasarely sam podkreślał „Twórca sztuki jest intuicyjnym katalizatorem dla wszystkich informacji pochodzących z jego epoki”. Sztuka Victora Vasarey ukazywała względność naszego doświadczania przestrzeni, poprzez wykazywanie zależności percepcji przestrzennej od zasad rządzących postrzeganiem i punktem widzenia obserwatora. Jego twórczość odzwierciedla nieokreśloność; wywołuje niestabilność postrzegania i wymyka się możliwościom wzrokowym. Powoduje zdynamizowanie naszego otoczenia poprzez wystawienie nas na działanie agresywnie wizualnych struktur generujących pozorny ruch, jakby “bombardując oko czystą energią”.
Praca „Torony II” pochodzi z dojrzałego okresu twórczości artysty. Vasarely w tym czasie opierał się na wcześniej zbadanych przez siebie motywach, zwiększał zakres stosowanych barw i form doprowadzając je do perfekcji wykonania, bądź też poszerzał kompleksowość struktur definiujących przestrzeń. Praca ta zatem staje się elementem podsumowującym wcześniejsze dokonania artysty na polu badania percepcji widzenia, w tym przypadku przeniesionego na obiekt trójwymiarowy.